แนวทางการบริหารจัดการลดต้นทุนค่าปุ๋ยให้เกษตรกร
************
ปุ๋ย คือปัจจัยที่มีความจำเป็นสำหรับการเจริญเติบโตของพืช รวมไปถึงการเพิ่มผลผลิต (ปริมาณ) และการเพิ่มคุณภาพผลผลิต ให้มีคุณภาพตามที่ตลาดต้องการ ซึ่งพบว่าต้นทุนในการใช้ปุ๋ยของเกษตรกรในประเทศไทยนับวันจะมีสัดส่วนที่สูงขึ้นโดยลำดับ สืบเนื่องมาจากเกษตรกรส่วนใหญ่ยังมีการใช้ปุ๋ยเคมีกันแบบไม่เข้าใจ ไม่ยั้งคิด ขาดการปรับปรุงบำรุงดินด้วยอินทรีย์วัตถุ การใช้เฉพาะปุ๋ยเคมี หรือสารเคมีเกษตรอื่นๆอย่างต่อเนื่อง ทำให้ดินเสื่อม ดินตาย ดินขาดอินทรีย์วัตถุ และขาดจุลินทรีย์ที่เป็นประโยชน์ รวมทั้งไส้เดือน ส่งผลให้พืชแคระแกร็น ผลผลิตตกต่ำ โรค แมลงรบกวน และต้องใช้ปุ๋ยเคมี สารเคมี เพิ่มมากขึ้นเป็นเงาตามตัว เกษตรกรต้องตกอยู่ในวังวนการผลิตที่ต้นทุนสูง และเสี่ยงกับภาวะการขาดทุน
ทางออกอย่างเป็นระบบที่ภาครัฐจะต้องเร่งดำเนินการโดยด่วน เพื่อให้เกษตรกรไทยในทุกสาขาหันมาใส่ใจ และปรับปรุงบำรุงดินกันอย่างจริงจัง ดังนี้
1) จัดทำโครงการรณรงค์ให้เกษตรกร "รู้จักดิน" เกษตรกรจะต้องรู้ค่าความเป็นกรดเป็นด่างของดินของตนเอง หรือค่า PH ดิน ที่เกษตรกรส่วนใหญ่ยังไม่รู้ว่า ค่า PH สำคัญแค่ไหน หากดินเป็นกรด PH ต่ำ ดินจะตรึงธาตุอาหารไม่ยอมปลดปล่อยให้พืชดูดไปใช้ แม้ว่าจะมีปุ๋ยตกค้างในดินเยอะก็ตาม และนอกจากนี้ ดินเป็นกรด PH ต่ำจะเป็นปัจจัยเอื้อให้พืชป่วยได้ง่าย การจัดการเรื่อง PH ดินจึงเป็นการตัดไฟแต่ต้นลม เป็นเรื่องที่เกษตรกรทุกคนต้องเข้าใจอย่างถ่องแท้
2) โครงการเสริมประสิทธิภาพการใช้ปุ๋ย
2.1 การจัดการโครงสร้างดินให้ฟื้นกลับมามีความอุดมสมบูรณ์ ด้วยการใช้ปุ๋ยอินทรีย์ต่างๆ สาชีวภัณฑ์ และจุลินทรีย์ที่มีประโยชน์อย่างต่อเนื่อง เพื่อให้ดินฟื้น และเป็นการช่วยแก้ปัญหาดินกรดไปในตัว
2.2 การใช้ปุ๋ยสั่งตัด (ปุ๋ยเคมี / ปุ๋ยอินทรีย์) ตามค่าวิเคราะห์ดินเพื่อลดการใช้ปุ๋ย และการเสียค่าใช้จ่ายโดยไม่จำเป็น โดยเร่งสร้างความเข้าใจในการใช้ปุ๋ยทั้งเรื่องสูตรปุ๋ย อัตราการใช้ และช่วงเวลาที่ใช้ อย่างเหมาะสม ถูกต้อง จะช่วยให้เกษตรกรลดต้นทุนลงได้
3) โครงการสร้างชุมชนเกษตรต้นทุนต่ำ
3.1 ภาครัฐ ส่งเสริม สนับสนุน ให้องค์กรเกษตรกร และวิสาหกิจชุมชน ร่วมกันจัดตั้งร้านค้า/ศูนย์จำหน่ายวัสดุการเกษตรของชุมชน เพื่อการบริหารต้นทุนให้ต่ำลง (รวมซื้อ รวมขาย ร่วมสนับสนุนช่วยเหลือกัน) โดยภาครัฐสนับสนุนในรูปแบบเงินกองทุนหมุนเวียน หรือจัดหาวัสดุต้นทุนต่ำให้
3.2 สนับสนุนในการจัดหาและใช้ประโยชน์วัสดุแทนปุ๋ยเคมี เช่น วัสดุเหลือใช้จากไร่นา ฟาร์มปศุสัตว์ โรงงานอุตสาหกรรม แร่ธรรมชาติ และผลิตภัณฑ์ที่เป็นนวัตกรรมใหม่ๆ เพื่อมาทดแทนปุ๋ยเคมีสูตรเดิมๆ ที่มีราคาสูงมาก
4) ภาครัฐ สำรวจแหล่งตลาดนำเข้าปุ๋ยเคมีแหล่งใหม่ๆ เพื่อเป็นทางเลือกในการเจรจาต่อรองระหว่างรัฐต่อรัฐ เพื่อนำเข้าวัตถุดิบ แม่ปุ๋ย หรือปุ๋ยเคมีสำเร็จรูป ที่มีคุณภาพดี และมีราคาที่ไม่สูงมาก เพื่อช่วยลดต้นทุนให้กับเกษตรกร
5) ภาครัฐ ออกมาตรการในการลดภาษี หรือยกเว้นการเก็บภาษีชั่วคราว ในการนำเข้าวัตถุดิบ แม่ปุ๋ย หรือปุ๋ยเคมีสำเร็จรูป หรือภาครัฐชดเชยต้นทุนค่าปุ๋ยบางส่วนให้กับเกษตรกร เพื่อช่วยลดภาระต้นทุนการผลิตสูงเนื่องจากราคาปุ๋ยแพงเกินไป
6) ภาครัฐ ออกมาตรการจูงใจในการประกวด /คัดเลือกเกษตรกร กลุ่มเกษตรกร และวิสาหกิจชุมชนที่มีความสามารถในการบริหารจัดการต้นทุนต่ำ (ค่าปุ๋ย) และสามารถให้ผลผลิตที่คุ้มค่าทั้งเชิงปริมาณ และเชิงคุณภาพ เพื่อเป็นตัวอย่างที่ดีในการขยายผลสู่ชุมชนอื่นๆ
7) จัดตั้งบริษัท หรือหน่วยงานที่เป็นรัฐวิสาหกิจ เพื่อมาทำหน้าที่อย่างจริงจังในการบริหารจัดการ จัดหา ควบคุมกำกับ และเป็นพี่เลี้ยงแก่กลุ่มเกษตรกร /วิสาหกิจชุมชน ในการทำธุรกิจเรื่องปุ๋ยทุกขั้นตอน โดยทำกน้าที่เป็นองค์กรหลักในการกำกับ และอ้างอิงราคาปุ๋ยที่เป็นมาตรฐาน
8) จัดทำโครงการความร่วมมือ "พี่เลี้ยงชุมชน" ขอความร่วมมือจากภาคธุรกิจเอกชน บริษัทห้างร้าน รัฐวิสาหกิจ มหาวิทยาลัย มูลนิธิ วิสาหกิจเพื่อสังคม ฯลฯ เพื่อเป็นพี่เลี้ยงชุมชน ทั้งในเรื่องการให้ความรู้ เงินทุน วิชาการ และอื่นๆ
9) รัฐสนับสนุนงบประมาณในการศึกษา ค้นคว้า วิจัย เรื่ององค์ความรู้ การพัฒนาผลิตภัณฑ์ปุ๋ย วัสดุแทนปุ๋ย และนวัตกรรมที่เกี่ยวข้องอย่างจริงจังและต่อเนื่อง
นิพนธ์ สุขสะอาด /ยกร่าง,เรียบเรียง
